سياه و صلب و اگر ضعيف باشد نرم و اگر تأثيرات حرارت و رطوبت در آن مساوى باشند متساوى الأجزا و اگر مختلف باشند غير متساوى در رنگ و سختى و نرمى باشد و مقوله اطباى فرنگ است كه احجار را به سبب آنكه هيج ذائقه و بو ندارند چندان تأثير و منفعت و خاصيت در بدن انسان نيست به هر نحو كه استعمال نمايند و همچنين طلا و نقره را . « 3 » * سورنجان [ مشخصات ] گياهى است علفى و پايا از تيره سوسنىها ، از دسته سورنجان‌ها كه در غالب مآخذ به نام سورنجان ضبط شده . اين گياه داراى پياز بزرگ و گوشت‌دار و محفوظ در پوششهاى نازك و ريشه افشان است . گلهايش گلى رنگ‌اند و ميوه‌اش كپسول سه قسمتى و محتوى دانه‌هاى ريز زياد مىباشد قسمت مورد استفاده آن گل و پياز و دانه آن است سورنجان خمل ، لحلاح سنبله پاييز ، گل حسرتى ، گل حضرتى ، پياز حضرتى ، پياز سگ ، حافر ، قشتينوله ، لرخياره ، قسطله صغيره . « 1 » اين گياه در مرغزارهاى مرطوب اروپا و بريتانيا مىرويد . در ماه‌هاى تير و مرداد دانه‌ها از كپسولهاى رسيده جمع آورى مىشود . ساقه زير زمينى آن را در پاييز يا بهار كنده و در سايه‌ها يا آفتاب مىخشكانند . تركيبات و اثر : تمام قسمتهاى گياه حاوى چند آلكالوئيد سمى است كه مهمترين آنها كلشيسين است . اين دارو با مقادير كم نقرس را تسكين مىدهد ولى با مقادير زياد ، اسهال ايجاد

--> ( 3 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 65 ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 3 ، ص 3341 .